Chandrayaan 3: 'फक्त 4 सेकंद...', अशा प्रकारे इस्रोने चांद्रयान-3 अवकाशात नष्ट होण्यापासून वाचवले; शहाणपणाने टळली मोठी दुर्घटना 

पीटीआय, नवी दिल्ली. Chandrayaan 3: चांद्रयान-3 चे अंतराळातील ढिगाऱ्यांपासून संरक्षण करण्यासाठी, त्याचे प्रक्षेपण चार सेकंदांनी उशीर झाले. जर शास्त्रज्ञांनी शहाणपणा दाखवला नसता आणि चार सेकंद उशीर केला नसता, तर चांद्रयान-3 अवकाशातील ढिगाऱ्यांशी आदळून नष्ट होऊ शकले असते. टक्कर होण्याची शक्यता टाळण्यासाठी विलंब आवश्यक असल्याचे भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेने (इस्रो) म्हटले आहे.

असे अहवालात म्हटले आहे

चांद्रयान-३ च्या प्रक्षेपणात अवघ्या चार सेकंदांच्या विलंबाने, चांद्रयान-३ ने टक्कर होण्याचा कोणताही धोका न घेता चंद्रावरचा प्रवास पूर्ण केला. इंडियन सिच्युएशनल स्पेस अवेअरनेस रिपोर्ट (ISSAR) नुसार, टक्कर मूल्यांकनाच्या आधारे चांद्रयान-3 अंतराळयान घेऊन जाणाऱ्या रॉकेटचे प्रक्षेपण चार सेकंदांनी उशीर झाला.

युरोपियन स्पेस एजन्सीच्या मते, 60 वर्षांहून अधिक अंतराळ क्रियाकलापांमध्ये सुमारे 56,450 ढिगाऱ्यांचा मागोवा घेण्यात आला आहे, त्यापैकी सुमारे 28,160 अवकाशात आहेत. US Space Surveillance Network (USSSN) द्वारे त्यांचा नियमितपणे मागोवा घेतला जातो.

आंध्र प्रदेशातील श्रीहरिकोटा येथील सतीश धवन अंतराळ केंद्रातून 14 जुलै 2023 रोजी चांद्रयान-3 लाँच करण्यात आले होते. 23 ऑगस्ट 2023 रोजी भारताने चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवाजवळ चांद्रयान-3 लँडर विक्रमचे सॉफ्ट लँडिंग करून इतिहास रचला.

चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावर सॉफ्ट लँडिंग करणारा भारत हा पहिला देश आहे

चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावर सॉफ्ट लँडिंग करणारा भारत हा पहिला देश ठरला. ISSAR-2023 च्या अहवालानुसार, अंतराळातील ढिगाऱ्यांशी टक्कर टाळण्यासाठी इस्रोला गेल्या वर्षी 30 जुलै रोजी PSLV-C56 मोहिमेवर सिंगापूरच्या DS-SAR उपग्रहाचे प्रक्षेपण एका मिनिटाने उशीर करावे लागले होते. त्याचप्रमाणे, गेल्या वर्षी 24 एप्रिल रोजी टेलीओस-2 या सिंगापूरच्या आणखी एका उपग्रहाचे प्रक्षेपण एक मिनिट उशिराने करावे लागले होते.

अहवालानुसार, 2023 मध्ये ISRO ला 23 टक्कर टाळण्याच्या कक्षेत बदल करावे लागले जेणेकरुन त्याच्या उपग्रहांचे अंतराळातील ढिगाऱ्यांमुळे होणारे नुकसान होण्यापासून सुरक्षित आणि टिकाऊ अंतराळ ऑपरेशन सुनिश्चित करण्यासाठी, ISRO ने आपल्या उपग्रहांना लघुग्रहांसारख्या पर्यावरणीय धोक्यांपासून संरक्षण करण्यासाठी पावले उचलली आहेत. तसेच स्पेस डेब्रिजच्या धोक्यांचे मूल्यांकन करून, ISSAR-2023 अहवाल प्रसिद्ध करण्यात आला आहे.

अहवाल प्रसिद्ध करताना इस्रोचे अध्यक्ष एस. सोमनाथ म्हणाले, अंतराळात जनजागृती आवश्यक आहे. इस्रोच्या म्हणण्यानुसार, 2 एप्रिल 2024 रोजी इस्रो सिस्टम फॉर सेफ अँड सस्टेनेबल स्पेस ऑपरेशन्स मॅनेजमेंटद्वारे अहवाल संकलित करण्यात आला होता. 2023 साठीचा डेटा अंतराळात वाढता कचरा दर्शवतो.