ओमप्रकाश तिवारी, मुंबई. Lok Sabha Election 2024: गडचिरोली-चिमूर लोकसभा जागा: अलीकडेच, महाराष्ट्रातील गडचिरोली जिल्ह्यात शेजारील तेलंगणातील चार नक्षलवाद्यांना महाराष्ट्र पोलिसांच्या C-60 कमांडो युनिटने ठार केले. या सर्वांवर एकूण 36 लाख रुपयांचे बक्षीस होते. 2018 पासून अनेक वेळा नक्षलवाद्यांविरोधात अशा मोठ्या कारवाया करण्यात आल्या आहेत.

एप्रिल 2018 मध्ये देवेंद्र फडणवीस मुख्यमंत्री असताना आजपर्यंतची सर्वात मोठी चकमक गडचिरोलीमध्ये झाली, ज्यामध्ये 39 नक्षलवादी मारले गेले. यामध्ये 20 महिला आणि 19 पुरुष नक्षलवाद्यांचा समावेश आहे. त्यानंतर नोव्हेंबर 2021 मध्ये उद्धव ठाकरे यांच्या मुख्यमंत्रिपदाच्या काळात गडचिरोलीच्या धानोरा तालुक्यात मोठ्या चकमकीत 26 नक्षलवादी मारले गेले.

नक्षलवादी नेता मारला गेला

या ऑपरेशनचे यश म्हणजे मिलिंद तेलतुंबडे नावाचा एक मोठा नक्षलवादी मारला गेला, जो महाराष्ट्र, मध्य प्रदेश आणि छत्तीसगड (एमएमसी क्षेत्र) म्हणजेच संपूर्ण दंडकारण्यचा प्रभारी मानला जात होता. याशिवाय गेल्या दशकभरात काही छोट्या कारवाया करताना 100 हून अधिक नक्षलवादी मारले गेले आहेत.

सरकार बदलूनही नक्षलवाद्यांचा नायनाट करण्याच्या कामावर कोणताही परिणाम झाला नाही. सरकार कोणाचेही असो, या कामात ढवळाढवळ करत नाही. कारण येथील नक्षलवाद्यांच्या हल्ल्यांमुळे राज्य पोलीस दलाचे मोठे नुकसान झाले आहे.

विकासाचा वेग वाढवला

    दुसरीकडे विकासाचा वेगही वाढला आहे. याचा परिणाम स्थानिक वनवासींवर झाला आहे, ज्यांना नक्षलवाद्यांनी त्यांच्या टोळीत सामील होण्यासाठी काहीवेळा धमकावले होते. कोरोना महामारीच्या काळातही त्या भागाला मदत व मदत देण्याकडे दुर्लक्ष केले गेले.

    आजचे मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे हे स्वत: दीर्घकाळ गडचिरोलीचे प्रभारी मंत्री आहेत, हाही एक सुखद योगायोग आहे. आधी देवेंद्र फडणवीस यांच्या मुख्यमंत्रिपदाच्या काळात, नंतर उद्धव ठाकरेंच्या मुख्यमंत्रिपदाच्या काळातही. आता मुख्यमंत्री झाल्यानंतर माजी मुख्यमंत्री आणि विद्यमान उपमुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस हे प्रभारी मंत्रीपदाची जबाबदारी पार पाडत आहेत. म्हणजे सरकार आणि त्याच्या योजना गडचिरोलीतील स्थानिक लोकांच्या घराघरात पोहोचत आहेत.

    त्याचा परिणाम आता पोलिसांच्या गुप्तचर पथकांना सामान्य जनतेच्या माध्यमातून नक्षलवाद्यांची माहिती मिळू लागल्याने दिसून येत आहे. गुप्तचर माहिती गोळा करण्यासाठी ड्रोन इत्यादींचा वापर करून पोलिस तांत्रिकदृष्ट्याही चांगले झाले आहेत.

    गावकऱ्यांनी नक्षलवाद्यांची स्मारके पाडली

    खरे तर तेलंगणातून छत्तीसगडला जाणाऱ्या नक्षलवाद्यांच्या मार्गावर गडचिरोली येते. गडचिरोलीत १९ मार्चला मारले गेलेले चार नक्षलवादीही तेलंगणातून छत्तीसगडला जात असताना ठार झाले. याचाच अर्थ आता मूळ गडचिरोलीतील लोकांचा नक्षलवादाकडे कल कमी होत आहे. गावकऱ्यांनीच नक्षलवाद्यांची स्मारके उद्ध्वस्त केल्याच्या काही घटनाही घडल्या आहेत.

    शासनाच्या प्रयत्नांमुळे काही वर्षांपूर्वी तेथे सुरू झालेल्या जिल्हा न्यायालयामुळे लोकांना न्याय मिळण्याचीही सोय झाली आहे. याशिवाय पकडलेल्या खऱ्या नक्षलवाद्यांना त्वरीत शिक्षा होण्यास मदत होत आहे. यामुळे लोकांचा न्यायावरचा विश्वासही दृढ झाला आहे. त्यामुळेच गडचिरोलीतील स्थानिक नागरिकांमध्ये नक्षलवादाचा प्रभाव कमी होताना दिसत आहे.

    2014 पासून भाजपचा कारभार

    महाराष्ट्रातील ४८ पैकी एक गडचिरोली-चिमूर लोकसभा मतदारसंघ २०१४ पासून भाजपकडे आहे. भाजपने दोन वेळा खासदार अशोक नेटे यांना तिसऱ्यांदा उमेदवारी दिली आहे. दुसरीकडे ही जागा महाविकास आघाडीच्या वाट्याला गेली आहे.

    काँग्रेसने डॉ.नामदेव दासाराम किरसान यांना तिकीट दिले आहे. 2009 मध्ये झालेल्या पहिल्या निवडणुकीत गडचिरोली-चिमूर मतदारसंघातून काँग्रेसने विजय मिळवला होता. मात्र यावेळी गेल्या आठवड्यातच या जागेवर काँग्रेसला मोठा धक्का बसला आहे. गेल्या दोन लोकसभा निवडणुकीतील उमेदवार नामदेव उसेंडी यांनी काँग्रेस सोडून भाजपमध्ये प्रवेश केला आहे.