ओमप्रकाश तिवारी, मुंबई. Lok Sabha Election 2024: अभिमन्यूप्रमाणे शरद पवारांनीही राजकारणाचे धडे आईच्या पोटातच घेतले आहेत, असे म्हटल्यास वावगे ठरणार नाही. कारण आपल्या आई-वडिलांचे नववे अपत्य शरद पवार जेव्हा आईच्या पोटात होते, तेव्हा त्यांच्या आई शारदाबाई पुण्याच्या लोकल बोर्डाच्या सदस्य होत्या.

12 डिसेंबर 1940 रोजी शरद पवारांच्या जन्माच्या तिसऱ्या दिवशी शारदाबाई स्थानिक मंडळाच्या एका महत्त्वाच्या बैठकीला उपस्थित राहण्यासाठी त्यांच्या नवजात बाळाला त्यांच्या मांडीवर घेऊन बारामती येथील त्यांच्या घरातून बसने पुण्याला पोहोचल्या. आजही पुण्याहून बारामतीला गाडीने जायला अडीच तास लागतात हे इथे नमूद करणे समर्पक ठरेल. म्हणजेच राजकारणाचे धडे शरद पवारांना त्यांच्या गळ्यात त्यांच्या आईनेच दिले.

आजपर्यंत निवडणूक हरलेली नाही

कदाचित त्यामुळेच शरद पवार आजपर्यंत एकही निवडणूक हरले नाहीत. आयुष्याच्या उत्तरार्धात त्याला आपल्या मुलीची जागा वाचवण्यासाठी खूप संघर्ष करावा लागला ही दुसरी गोष्ट आहे. सहा वेळा लोकसभेचे खासदार आणि चार वेळा महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री राहिलेले शरद पवार पाच वेळा बारामतीतून लोकसभा निवडणूक जिंकले आहेत. त्यांनी केंद्रातील नरसिंह राव यांच्या सरकारमध्ये संरक्षण मंत्री आणि मनमोहन सिंग यांच्या सरकारमध्ये 10 वर्षे कृषी मंत्री म्हणूनही काम केले आहे.

निषेध करण्याचे शौर्य

या जबाबदाऱ्या पार पाडत असताना त्यांनी आपला मतदारसंघ बारामती हा देशाच्या इतर खासदारांसाठी प्रेरणास्थान आणि शिकण्याचे ठिकाण ठरेल अशा पद्धतीने सजवला आहे. यामुळेच आजवर बारामतीतून शरद पवार अजिंक्य मानले जात आहेत. 1999 च्या लोकसभा निवडणुकीच्या काही महिन्यांपूर्वीच शरद पवार यांनीच परदेशी वंशाच्या मुद्द्यावरून सोनिया गांधींना विरोध करण्याचे धाडस दाखवले आणि काँग्रेसचा राजीनामा देऊन आपला नवा पक्ष राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष (NCP) स्थापन केला.

    त्यावेळी त्यांच्यासोबत काँग्रेसचे दोन दिग्गज नेते, माजी लोकसभा अध्यक्ष पी.ए. संगमा आणि तारिक अन्वर यांनीही काँग्रेस सोडून पवारांच्या राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये जाण्याचा निर्णय घेतला होता. तेव्हा शरद पवार, तारिक अन्वर आणि पीए संगमा यांना अनुक्रमे राजकारणाचे अमर, अकबर आणि अँथनी म्हटले गेले. त्यांच्या या निर्णयानंतर महाराष्ट्रातील संपूर्ण काँग्रेस शरद पवार यांच्यासोबत जाईल, असे वाटत होते. कारण त्याआधी झालेल्या 1998 च्या लोकसभा निवडणुकीत त्यांनी काँग्रेसला 33 जागांवर विजय मिळवून दिला होता.

    अनुभवाची शक्ती

    एवढेच नाही तर त्यांच्या रणनीतीचा परिणाम असा झाला की, स्वातंत्र्यानंतर पहिल्यांदाच रिपब्लिकन पार्टी ऑफ इंडियाचे चार सदस्य निवडून आले, तेही सर्वसाधारण जागेवरून. भाजप-शिवसेना युती 10 जागांपर्यंत मर्यादित असताना, त्यावेळच्या काँग्रेस नेत्यांच्या निर्धाराचा परिणाम होता की त्यांनी काँग्रेसला तर बळकट केलेच पण शरद पवारांनाही पश्चिम महाराष्ट्रात काही जागांवरच रोखले.

    त्यानंतर 1999 मध्ये झालेल्या लोकसभा निवडणुकीत शरद पवारांचा पक्ष केवळ सहा जागांवर घसरला. काँग्रेससारख्या पक्षासोबत राहूनच शरद पवार आपली पूर्ण क्षमता दाखवू शकतात, हे यावरून सिद्ध झाले. त्यावेळी लोकसभेसोबत झालेल्या विधानसभा निवडणुकीत काँग्रेसला 75 जागा मिळाल्या होत्या, तर पवारांच्या राष्ट्रवादीला 58 जागा मिळाल्या होत्या. ८३ वर्षीय शरद पवार हे सध्या महाराष्ट्रातील सर्वात अनुभवी आणि अनुभवी नेते आहेत हे खरे आहे, पण आजपर्यंत त्यांच्या पक्षाला लोकसभेच्या जागांच्या बाबतीत कधीही दुहेरी आकडा गाठता आलेला नाही हेही खरे आहे.

    हल्ला आणि पलटवार

    विधानसभेच्या निवडणुकीतही त्यांना 2004 मध्ये केवळ एकदाच काँग्रेसपेक्षा दोन जागा मिळवता आल्या होत्या. त्यानंतर त्यांच्या पक्षाला 71 आणि काँग्रेसला 69 जागा मिळाल्या. असे असतानाही त्यांनी महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्रिपदावर दावा करण्यापेक्षा केंद्रात कृषिमंत्री होण्यातच अधिक रस दाखवला. त्यावेळी काकांनी आपल्याकडून मुख्यमंत्री होण्याची संधी हिसकावून घेतल्याची खंत त्यांचे पुतणे अजित पवार यांना आजही आहे.